ସମୀକ୍ଷା ବ୍ୟୁରୋ ନ୍ୟୁଜ / ଭୁବନେଶ୍ୱର:
ଓଡ଼ିଶାରେ ଦାଦନ ଶ୍ରମିକ ସମସ୍ୟା ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଏକ ଗୁରୁତର ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଭାବେ ରହିଆସିଛି। ନିଜ ଗାଁରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ରୋଜଗାରର ସୁଯୋଗ ନମିଳିବା, କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟରେ ଅନିଶ୍ଚିତତା, କମ୍ ମଜୁରି ଏବଂ ପରିବାରର ଆର୍ଥିକ ଚାପ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଶ୍ରମିକ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ କାମ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ହେଲେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କାମ, ଉଚିତ୍ ମଜୁରି ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ରହିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ମିଳୁନାହିଁ। ଦାଦନ ଖଟିବାକୁ ଯାଉଥିବା ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସମସ୍ୟା କେବଳ ରୋଜଗାର ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏହା ସହ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା, ଶିଶୁଙ୍କ ଶିକ୍ଷା, ମହିଳାଙ୍କ ଅଧିକାର, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଓ ପରିବାରର ଭବିଷ୍ୟତ। ତେଣୁ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ପାଇଁ କେବଳ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳରେ ରୋଜଗାର ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।
୧. ଗାଁରେ ନିଯୁକ୍ତିର ଅଭାବ: ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ବର୍ଷସାରା କାମ ମିଳୁନଥିବାରୁ ଅନେକ ଶ୍ରମିକ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। କୃଷି ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଷାର ଅନିୟମିତତା, ଫସଲ ନଷ୍ଟ ଓ ଋଣ ଭଳି ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି।
୨. ଦଲାଲଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା: କେତେକ ଶ୍ରମିକ କାମ ପାଇବା ଆଶାରେ ଦଲାଲଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଦୂରଦୂରାନ୍ତକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। କାମ, ମଜୁରି ଓ ରହିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂଚନା ନଥିଲେ ସେମାନେ ଠକାମିର ଶିକାର ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହୁଛି।
୩. ମଜୁରି ଓ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳର ସମସ୍ୟା: କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ଠିକ୍ ସମୟରେ ମଜୁରି ନମିଳିବା, ଅତ୍ୟଧିକ କାର୍ଯ୍ୟଭାର, ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ରହଣି ଓ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଭାବ ଭଳି ଅଭିଯୋଗ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
୪. ପରିବାର ଓ ଶିଶୁଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ: ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସହ ପରିବାର ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ ପିଲାଙ୍କ ପାଠପଢ଼ା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରେ। ଗାଁରେ ପରିବାର ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ପିତାମାତାଙ୍କଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଯୋଗୁଁ ପିଲାଙ୍କ ଯତ୍ନ ଓ ମାନସିକ ବିକାଶ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ।
ଓଡ଼ିଶା ଶ୍ରମ ବିଭାଗର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ବଲାଙ୍ଗୀର, ବରଗଡ଼, କଳାହାଣ୍ଡି, ନୂଆପଡ଼ା, ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର, ସୁନ୍ଦରଗଡ଼, ଗଞ୍ଜାମ, ଗଜପତି, କୋରାପୁଟ ଓ ନବରଙ୍ଗପୁର ସମେତ ୧୪ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ଗମନାଗମନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଜିଲ୍ଲା ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକରେ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ପଞ୍ଜୀକରଣ, ଜୀବିକା ସୁଯୋଗ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସରକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ ରହିଛି। ଦାଦନ ସମସ୍ୟା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ପଞ୍ଜୀକରଣ, ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ, ଶ୍ରମ ଆଇନର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଏବଂ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ଋତୁକାଳୀନ ଛାତ୍ରାବାସ ଭଳି ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। କେତେକ ଚିହ୍ନଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ମନରେଗା ଅଧୀନରେ ବର୍ଷକୁ ୩୦୦ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାମ ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପଦକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟ ନିଆଯାଇଛି। ତଥାପି ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଏହି ସୁବିଧାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକୃତ ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚୁଛି କି? ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସଠିକ୍ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ, ଅଭିଯୋଗର ତ୍ୱରିତ ସମାଧାନ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ନିଯୁକ୍ତିଦାତାଙ୍କ ସହ ସମନ୍ୱୟ ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଦାଦନ ଶ୍ରମିକ ସମସ୍ୟାର ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ କେବଳ ଉଦ୍ଧାର କିମ୍ବା ସହାୟତା ବଣ୍ଟନରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଗାଁରେ କାମ, ଉଚିତ୍ ମଜୁରି, ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଓ ପରିବାରର ସାମାଜିକ ନିରାପତ୍ତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଦରକାର। ଯେଉଁଦିନ ଜଣେ ଶ୍ରମିକ ନିଜ ଗାଁରେ ସମ୍ମାନର ସହ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରିପାରିବେ ଏବଂ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଘରଛାଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ, ସେହିଦିନ ହିଁ ଏହି ସମସ୍ୟାର ପ୍ରକୃତ ସମାଧାନ ଦିଗରେ ଅଗ୍ରଗତି ହେବ।
