ସମୀକ୍ଷା ବ୍ୟୁରୋ ନ୍ୟୁଜ / ଭୁବନେଶ୍ୱର:
ବଲିଉଡ୍ର ତିନି ଚର୍ଚ୍ଚିତ ଅଭିନେତା ଶାହରୁଖ ଖାନ୍, ଅଜୟ ଦେବଗନ୍ ଓ ଟାଇଗର ଶ୍ରଫ୍ଙ୍କୁ ନେଇ ଏବେ ବିଜ୍ଞାପନ ଜଗତରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର୍ ଧରିଛି। ତମାଖୁ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଉତ୍ପାଦର ପରୋକ୍ଷ ପ୍ରଚାର ଅଭିଯୋଗରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଖାଦ୍ୟ ଓ ଔଷଧ ପ୍ରଶାସନ (FDA) ଏହି ତିନି ଅଭିନେତାଙ୍କୁ କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ନୋଟିସ୍ ଜାରି କରିଛି। ୨୦୨୬ ଅଗଷ୍ଟରେ ଜାରି ହୋଇଥିବା ଏହି ନୋଟିସ୍କୁ ନେଇ ଅକ୍ଟୋବରରେ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜାରି ରହିଛି। ଏହି ବିବାଦର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ‘ବିମଲ୍ ଇଲାଇଚି’ର ଏକ ବିଜ୍ଞାପନ। ଏଥିରେ ଉପରୋକ୍ତ ତିନି ଅଭିନେତା ବ୍ରାଣ୍ଡ୍ର ପ୍ରଚାର କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ର FDAର ମତ ଅନୁଯାୟୀ, ‘ବିମଲ୍ ଇଲାଇଚି’ ନାମରେ ଏକ ଅଲଗା ଉତ୍ପାଦର ବିଜ୍ଞାପନ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ବ୍ରାଣ୍ଡ୍ ପରିଚୟ ଲୋକଙ୍କୁ ବିମଲ୍ ପାନ୍ ମସଲା ସହ ଯୋଡ଼ିପାରେ। ଫଳରେ ଏହା ନିଷିଦ୍ଧ ପାନ୍ ମସଲା କିମ୍ବା ତମାଖୁ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଉତ୍ପାଦର ପରୋକ୍ଷ ପ୍ରଚାର ହୋଇପାରେ ବୋଲି ପ୍ରଶାସନ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ତେବେ ଏଠାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ଏହା ଏକ ଅଭିଯୋଗ ଓ କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ନୋଟିସ୍। ଏହାକୁ ଅଭିନେତାମାନେ ଆଇନ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ପ୍ରମାଣ ଭାବେ ଧରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
୨୦୨୬ ଅଗଷ୍ଟ ୧୧ ତାରିଖରେ ଜାରି ହୋଇଥିବା ନୋଟିସ୍ରେ ତିନି ଅଭିନେତାଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ପକ୍ଷ ରଖିବା ପାଇଁ ୧୫ ଦିନ ସମୟ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହା ସହିତ FDA କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲା। ବିଜ୍ଞାପନରେ ନିଜର ଭୂମିକା ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଦେବା। ପ୍ରଚାର ସହ ଜଡ଼ିତ ଚୁକ୍ତିନାମା, ବିଜ୍ଞାପନ ଯୋଜନା ଓ ପାରିଶ୍ରମିକ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ଦାଖଲ କରିବା। ବିଜ୍ଞାପନ ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ପାଦର ଆଇନଗତ ସ୍ଥିତି ଯାଞ୍ଚ କରିଥିଲେ କି ନାହିଁ, ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ଜଣାଇବା। ନିଜ ଅଫିସିଆଲ୍ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପ୍ରଚାର ସାମଗ୍ରୀ ହଟାଇବା ଏବଂ ବିଜ୍ଞାପନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ବନ୍ଦ କରିବା। FDAର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଳନ ନହେଲେ କିମ୍ବା ଜବାବ ସନ୍ତୋଷଜନକ ନହେଲେ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରିବ ବୋଲି ନୋଟିସ୍ରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିଲା। ଏହି ମାମଲାରେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୩୦ ତାରିଖରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର FDA କମିଶନର ତୁକାରାମ ମୁଣ୍ଡେ କହିଥିଲେ ଯେ ତିନି ଅଭିନେତାଙ୍କଠାରୁ ଜବାବ ମିଳିଛି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଜଣ ଶୁଣାଣି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ଶୁଣାଣି ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରଶାସନ ଏହାପରେ ମାମଲାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲା। ପୁଣି ଅକ୍ଟୋବର ୧୦ ତାରିଖରେ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ କମିଶନର ମୁଣ୍ଡେ କହିଥିଲେ ଯେ ଆଇନ ଉଲ୍ଲଂଘନ ହୋଇଥିଲେ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କୌଣସି ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆଇନ ପ୍ରୟୋଗର ଅଂଶ ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ। FDA ଏହି ମାମଲାରେ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଓ ମାନକ ଆଇନ, ୨୦୦୬ (Food Safety and Standards Act, 2006)ର ଧାରା ୨୪ ଏବଂ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଜ୍ଞାପନ ନିୟମାବଳୀର ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି।
ଧାରା ୨୪ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦର ବିଜ୍ଞାପନ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ବାଣିଜ୍ୟିକ ପ୍ରଥା ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସହ ଜଡ଼ିତ। ଏହା ସହିତ ଧାରା ୫୩ ଅନୁଯାୟୀ ଭ୍ରମାତ୍ମକ ଖାଦ୍ୟ ବିଜ୍ଞାପନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିସ୍ଥିତିରେ ୧୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜରିମାନାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ତେବେ ଏହି ମାମଲାରେ ଅଭିନେତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏପରି ଜରିମାନା ଲାଗୁ ହୋଇସାରିଛି ବୋଲି କହିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। ଏହି ଘଟଣା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଜଣେ ଲୋକପ୍ରିୟ ଅଭିନେତା କିମ୍ବା ସେଲିବ୍ରିଟି କୌଣସି ବ୍ରାଣ୍ଡ୍ର ବିଜ୍ଞାପନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ପାଦର ପ୍ରକୃତି, ଆଇନଗତ ସ୍ଥିତି ଓ ବିଜ୍ଞାପନର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ସତର୍କ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ବିଶେଷକରି ତମାଖୁ ଓ ପାନ୍ ମସଲା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଚାର ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ। କୌଣସି ଆଇନଗତ ଭାବେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ଉତ୍ପାଦର ବିଜ୍ଞାପନ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅନ୍ୟ ଏକ ନିଷିଦ୍ଧ ଉତ୍ପାଦର ପରୋକ୍ଷ ପ୍ରଚାର କରୁଥିବା ସନ୍ଦେହ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ତେବେ ତାହାର ଯାଞ୍ଚ ହୋଇପାରେ। ଏପରି ବିଜ୍ଞାପନକୁ ନେଇ ଆଇନଗତ ଦାୟିତ୍ୱ କେବଳ କମ୍ପାନୀରେ ସୀମିତ ରହିବ କି ନାହିଁ, ତାହା ସମ୍ପୃକ୍ତ ଆଇନ ଓ ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେବ। ଶାହରୁଖ ଖାନ୍, ଅଜୟ ଦେବଗନ୍ ଓ ଟାଇଗର ଶ୍ରଫ୍ଙ୍କୁ ନେଇ ଉଠିଥିବା ଏହି ବିବାଦ ଏବେ କେବଳ ବଲିଉଡ୍ର ଚର୍ଚ୍ଚା ନୁହେଁ; ଏହା ବିଜ୍ଞାପନର ନୈତିକତା, ସେଲିବ୍ରିଟିଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ପ୍ରସଙ୍ଗ। ତିନି ଅଭିନେତା ନୋଟିସ୍ର ଜବାବ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ଶୁଣାଣିରେ ଭାଗ ନେଇଥିବା ଖବର ଆସିଛି। ଏବେ ପ୍ରଶାସନର ପରବର୍ତ୍ତୀ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ରହିଛି।
