ସମୀକ୍ଷା ନ୍ୟୁଜ ବ୍ୟୁରୋ /ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ:
ଇରାନର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ନେଇ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି Donald Trumpଙ୍କ ସଦ୍ୟ ମନ୍ତବ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିଛି। ତେବେ “ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ୩୦୦%” ଏବଂ “ତେଲ ନାହିଁ” ଦାବିଗୁଡ଼ିକୁ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଦାବି ଭାବେ ଦେଖିବା ଦରକାର; ସେଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିବା ତଥ୍ୟ ନୁହେଁ। ଘଟଣାଟି କ’ଣ? ଅକ୍ଟୋବର ୬ରେ ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସ୍ ବାହାରେ ସାମ୍ବାଦିକଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା ସମୟରେ ଟ୍ରମ୍ପ କହିଥିଲେ ଯେ ଇରାନର ଅର୍ଥନୀତି “ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖରାପ” ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି ଏବଂ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ପ୍ରାୟ ୩୦୦% ପହଞ୍ଚିଛି। ସେ ଆହୁରି ଦାବି କରିଥିଲେ ଯେ ଇରାନର ତେଲ ମନ୍ତ୍ରୀ ଇସ୍ତଫା ଦେଇ କହିଥିଲେ—ଦେଶରେ ଅର୍ଥନୀତି କିମ୍ବା ତେଲ କିଛି ନାହିଁ।
ତେଲ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଇସ୍ତଫା
ଇରାନର ତେଲ ମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହସେନ ପାକନେଜାଦ୍ ଅକ୍ଟୋବର ୪ରେ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମସୁଦ ପେଜେଶ୍କିଆନ୍ ତାଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ ହାମିଦ୍ ବୋଭାର୍ଡଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟବାହକ ତେଲ ମନ୍ତ୍ରୀ କରାଯାଇଛି। ଇରାନ ସରକାରୀ ଭାବେ ଇସ୍ତଫାର କାରଣକୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କାରଣ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଥିଲା।
ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଦାବିକୁ ପାକନେଜାଦଙ୍କ ଖଣ୍ଡନ
ଏହି ଘଟଣାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଟି ହେଉଛି—ପାକନେଜାଦ୍ ନିଜେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ବ୍ୟାଖ୍ୟାକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଦାବି ସହ ସମ୍ପର୍କିତ ନୁହେଁ ଏବଂ ଆମେରିକାର ଚାପ ସତ୍ତ୍ୱେ ଇରାନର ତେଲ ଉତ୍ପାଦନ ଓ ରପ୍ତାନି ଚାଲିଥିବା ଦାବି କରିଛନ୍ତି।
ଇରାନର ଅର୍ଥନୀତି କାହିଁକି ଚାପରେ?
ଇରାନ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଆମେରିକୀୟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ, ମୁଦ୍ରାର ମୂଲ୍ୟହ୍ରାସ ଓ ତେଲ ବ୍ୟବସାୟରେ ବାଧା ସହ ଲଢ଼ୁଛି। ଚାଲୁଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଓ ହୋର୍ମୁଜ୍ ଜଳସନ୍ଧିରେ ବ୍ୟାଘାତ ଏହି ଚାପକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇଛି। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ଦେଶର ଆୟ, ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଉପଲବ୍ଧତା ଏବଂ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜିନିଷର ଦାମ ଉପରେ ଚାପ ବଢ଼ିଛି।
ହୋର୍ମୁଜ୍ ଜଳସନ୍ଧିର ଗୁରୁତ୍ୱ
ଟ୍ରମ୍ପ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଗତ କିଛି ଦିନରେ ହୋର୍ମୁଜ୍ ଜଳସନ୍ଧି ଦେଇ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତେଲ ଯାଇଛି ଏବଂ ତେଲ ପରିବହନ କେତେକ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବ ସ୍ତରକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ବଡ଼ ବାର୍ତ୍ତା, ଟ୍ରମ୍ପ ଇରାନର ଅର୍ଥନୈତିକ ସଙ୍କଟକୁ ଆମେରିକାର ଚାପର ପ୍ରଭାବ ଭାବେ ଦେଖାଇଛନ୍ତି। ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନରେ କିଏ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଛି, ସେଥିନେଇ ମଧ୍ୟ ଅନିଶ୍ଚିତତା ରହିଛି। Reuters ଅନୁସାରେ, ଟ୍ରମ୍ପ ଅକ୍ଟୋବର ୬ରେ ଇରାନର ନେତୃତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ ଏପରି ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ଇରାନର ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଚାପ ଥିବା ବିଷୟରେ ବିଭିନ୍ନ ରିପୋର୍ଟ ଅଛି, କିନ୍ତୁ “୩୦୦% ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି” ଓ “ନା ଅର୍ଥନୀତି, ନା ତେଲ” ହେଉଛି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଦାବି, ଯାହାକୁ ଇରାନର ପୂର୍ବତନ ତେଲ ମନ୍ତ୍ରୀ ପାକନେଜାଦ୍ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଖଣ୍ଡନ କରିଛନ୍ତି।
