ସମୀକ୍ଷା ବ୍ୟୁରୋ ନ୍ୟୁଜ / ଭୁବନେଶ୍ୱର:
ଆପଣ ଜାଣିଲେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯିବେ, ସାମୁଦ୍ରିକ ମାଛ ମାନଙ୍କର କାଟି ଏବଂ ହାଡ଼ ବା କଣ୍ଟାରୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତିରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇ ସେଥିରୁ ଔଷଧ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି। ମାଛର କାତି (fish scales) ରୁ ଔଷଧ ଓ ଚିକିତ୍ସାରେ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ଜୈବ-ଉପାଦାନ ତିଆରି କରିବା ଉପରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗବେଷଣା ଚାଲିଛି। କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ସିଧାସଳଖ “ମାଛ କାତିରୁ ଔଷଧ” ବୋଲି କହିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
ମାଛ କାତିରେ କ’ଣ ଥାଏ?
ମାଛ କାତିରେ ମୁଖ୍ୟତଃ Type-I collagen ଏବଂ hydroxyapatite ଭଳି ଉପାଦାନ ଥାଏ। Hydroxyapatite ମାନବ ହାଡ଼ର ଖଣିଜ ଅଂଶ ସହ ରାସାୟନିକ ଭାବେ ସମାନ।
ଏଥିରୁ କ’ଣ ତିଆରି କରାଯାଉଛି?
Collagen-based medical material – ମାଛ କାତିରୁ collagen ବାହାର କରି wound dressing, tissue engineering ଏବଂ ଅନ୍ୟ biomedical material ତିଆରି ଉପରେ ଗବେଷଣା ହେଉଛି। ହାଡ଼ ମରାମତି ପାଇଁ biomaterial – କାତିର hydroxyapatite ଦ୍ୱାରା bone graft/scaffold ଭଳି ଉପାଦାନ ତିଆରି କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।
ଘା’ ଭଲ କରିବାର ସାମଗ୍ରୀ – fish collagen ଆଧାରିତ dressing ଓ scaffold ଘା’ ଭଲ ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ ବୋଲି ଗବେଷଣାରେ ଦେଖାଯାଇଛି।
Drug-delivery material – collagen ଦ୍ୱାରା ତିଆରି hydrogel, film ଓ microneedle ଭଳି ସାମଗ୍ରୀରେ ଔଷଧ ଧୀରେ ଧୀରେ ଶରୀରର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚାଇବା ଉପରେ ଗବେଷଣା ହୋଇଛି।
ଚକ୍ଷୁ ଚିକିତ୍ସା – ଭାରତର CSIR-CLRI ମାଛ କାତିର collagen ଦ୍ୱାରା corneal repair ପାଇଁ scaffold ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିକଶିତ କରିଛି।
ଏହାର ବଡ଼ ଲାଭ
ମାଛ କାତି ସାଧାରଣତଃ ମାଛ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାବେ ଫେଙ୍ଗାଯାଏ। ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି collagen ଓ hydroxyapatite ଭଳି ମୂଲ୍ୟବାନ biomaterial ତିଆରି କଲେ waste କମିବା ସହିତ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନରେ ନୂଆ ସାମଗ୍ରୀ ମିଳିପାରେ। ମାଛ କାତିକୁ ଘରେ ପ୍ରକ୍ରିୟା କରି ନିଜେ ଔଷଧ ତିଆରି କରି ଖାଇବା ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ। ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଔଷଧ କିମ୍ବା medical biomaterial କରିବା ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧୀକରଣ, ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପରୀକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ।
