ସମୀକ୍ଷା ବ୍ୟୁରୋ ନ୍ୟୁଜ / ଭୁବନେଶ୍ୱର:
ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଭାଷା ସଂସ୍କୃତର ଅଧ୍ୟୟନକୁ ନେଇ ନୂଆ ଚିନ୍ତା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି। ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାର ସମୃଦ୍ଧ ସାହିତ୍ୟ, ଦର୍ଶନ, ବ୍ୟାକରଣ ଓ ଐତିହାସିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହାକୁ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଭାବେ ବାଛିବା ପ୍ରତି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଆଗ୍ରହ କମୁଥିବା ନେଇ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି। ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଚାକିରିର ସୁଯୋଗ ଏବଂ ଅଭିଭାବକଙ୍କ ଆଶା ମଧ୍ୟରେ ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷାର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି।
ବଲାଙ୍ଗୀରର ସଂସ୍କୃତ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ନାମଲେଖା ଶୂନ୍ୟ
ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବଲାଙ୍ଗୀରର ବିଦ୍ୟା ଭୂଷଣ ସଂସ୍କୃତ ପ୍ରଥମା-ମଧ୍ୟମା ବିଦ୍ୟାଳୟର ସ୍ଥିତି ଏକ ଚିନ୍ତାଜନକ ଉଦାହରଣ। ଅକ୍ଟୋବର ୨, ୨୦୨୬ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଓରିସା ପୋଷ୍ଟର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଏହି ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଦିନେ ଶହେରୁ ଅଧିକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ପଢ଼ୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଚାରି ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୧୨କୁ ଖସି ଆସିଥିଲା ଏବଂ ୨୦୨୬-୨୭ ଶିକ୍ଷାବର୍ଷରେ ଜଣେ ବି ନୂଆ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ନାମ ଲେଖାଇ ନଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି। ଶିକ୍ଷକ ଅଭାବ ଏହାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଏହି ଘଟଣା ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷାର ଭିତ୍ତିଭୂମି, ଶିକ୍ଷକ ନିଯୁକ୍ତି ଓ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ନେଇ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଛି।
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଆଗ୍ରହ କମିବାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ
୧. ଚାକିରି ଓ କ୍ୟାରିୟରକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ: ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନେକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ, ଡାକ୍ତରୀ, ଆଇଟି, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ବୃତ୍ତିମୂଳକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହେଉଛନ୍ତି। ସଂସ୍କୃତ ପଢ଼ିବା ପରେ କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚାକିରି ଓ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାର ସୁଯୋଗ ରହିଛି, ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଧାରଣା ନଥିଲେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଏହି ବିଷୟ ବାଛିବାକୁ ଅନିଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିପାରନ୍ତି।
୨. ଶିକ୍ଷକ ଅଭାବ: ଜଣେ ଦକ୍ଷ ଶିକ୍ଷକ ଭାଷା ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷକ ପଦ ଖାଲି ରହିଲେ କିମ୍ବା ନିୟମିତ ପାଠପଢ଼ା ହୋଇନପାରିଲେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ। ରାଉରକେଲାର ବେଦବ୍ୟାସସ୍ଥିତ ଗୁରୁକୁଳ ବେଦବ୍ୟାସ ସରକାରୀ ସଂସ୍କୃତ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଶିକ୍ଷକ ଅଭାବ ରହିଥିବା ନେଇ ମଧ୍ୟ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି।
୨. ଶିକ୍ଷକ ଅଭାବ: ଜଣେ ଦକ୍ଷ ଶିକ୍ଷକ ଭାଷା ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷକ ପଦ ଖାଲି ରହିଲେ କିମ୍ବା ନିୟମିତ ପାଠପଢ଼ା ହୋଇନପାରିଲେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ। ରାଉରକେଲାର ବେଦବ୍ୟାସସ୍ଥିତ ଗୁରୁକୁଳ ବେଦବ୍ୟାସ ସରକାରୀ ସଂସ୍କୃତ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଶିକ୍ଷକ ଅଭାବ ରହିଥିବା ନେଇ ମଧ୍ୟ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି।
୩. ପାଠପଢ଼ା ପଦ୍ଧତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆବଶ୍ୟକତା: ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣ, ଶବ୍ଦରୂପ ଓ ଧାତୁରୂପକୁ କେବଳ ମୁଖସ୍ଥ କରିବାରେ ଶିକ୍ଷା ସୀମିତ ରହିଲେ ବିଷୟଟି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଜଟିଳ ଲାଗିପାରେ। ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀ, ଡିଜିଟାଲ୍ କ୍ଲାସ୍ ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଉଦାହରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ପଢ଼ାଇଲେ ଆଗ୍ରହ ବଢ଼ିପାରିବ।
୪. ଅଭିଭାବକଙ୍କ ଧାରଣା: କେତେକ ଅଭିଭାବକ ସଂସ୍କୃତକୁ କେବଳ ପାରମ୍ପରିକ ଶିକ୍ଷାର ବିଷୟ ଭାବେ ଦେଖିପାରନ୍ତି। ଏହାର ଆଧୁନିକ ଉପଯୋଗ, ଗବେଷଣା ଓ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କରେ ଯଥେଷ୍ଟ ସୂଚନା ନମିଳିଲେ ପିଲାମାନେ ଅନ୍ୟ ବିଷୟ ବାଛିବାକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଇପାରନ୍ତି।
ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାର ଗୁରୁତ୍ୱ କ’ଣ?
ସଂସ୍କୃତ ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟ, ଦର୍ଶନ, ବ୍ୟାକରଣ, ଗଣିତର ଇତିହାସ, ଆୟୁର୍ବେଦ ଓ ପ୍ରାଚୀନ ଜ୍ଞାନ ପରମ୍ପରାକୁ ବୁଝିବାରେ ସହାୟକ। ଏହାର ଅଧ୍ୟୟନ ମାଧ୍ୟମରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରନ୍ଥ ପଢ଼ିବା ସହ ଭାଷାର ଗଠନ ଓ ଶବ୍ଦର ଉତ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରନ୍ତି। ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା ନେଇଥିବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ ଶିକ୍ଷକତା, ଗବେଷଣା, ଅନୁବାଦ, ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ଭାଷା-ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ପର୍କିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରନ୍ତି।
ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷାକୁ କିପରି ଆକର୍ଷଣୀୟ କରାଯାଇପାରିବ?
ସରକାରୀ ସଂସ୍କୃତ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ଖାଲି ଥିବା ଶିକ୍ଷକ ପଦ ପୂରଣ କରିବା।
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ବୃତ୍ତି, ପୁରସ୍କାର ଓ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କିତ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା।
ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷାରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ପାଠ୍ୟସାମଗ୍ରୀ, ଭିଡିଓ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଶିକ୍ଷଣ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରିବା। ଭାଷାର ଐତିହାସିକ ମୂଲ୍ୟ ସହ ଆଧୁନିକ କ୍ୟାରିୟର ସୁଯୋଗ ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ବଢ଼ାଇବା। ସଂସ୍କୃତ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ନିୟମିତ ପାଠପଢ଼ା, ପୁସ୍ତକାଳୟ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ଶିକ୍ଷା ଉପକରଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା।
ଓଡ଼ିଶାରେ ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷାର ସୁରକ୍ଷା ଓ ପ୍ରସାର ପାଇଁ କେବଳ ଭାଷାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବଖାଣିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଉନ୍ନତ ଶିକ୍ଷାଦାନ, ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଶିକ୍ଷକ, ଭଲ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତର ସୁଯୋଗ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ। ବଲାଙ୍ଗୀର ଓ ରାଉରକେଲାର ବିଦ୍ୟାଳୟ ସମ୍ପର୍କିତ ରିପୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକ ଏହି ସମସ୍ୟାର ଗମ୍ଭୀରତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି। ସଂସ୍କୃତକୁ ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ସହ ଯୋଡ଼ି ଏହାକୁ ଅଧିକ ଉପଯୋଗୀ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ କରାଗଲେ, ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଭାଷା ପ୍ରତି ନୂଆ ପିଢ଼ିର ଆଗ୍ରହ ବଢ଼ାଇବାର ସୁଯୋଗ ରହିଛି।
