ସମୀକ୍ଷା ବ୍ୟୁରୋ ନ୍ୟୁଜ / ଭୁବନେଶ୍ୱର:
ଆଜିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ପବିତ୍ର ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ର। ଭକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଆସ୍ଥା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ଏହି ପବିତ୍ର ପର୍ବକୁ ନେଇ ସାରା ଦେଶରେ ଭକ୍ତିମୟ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ନଅଟି ସ୍ୱରୂପର ଆରାଧନା ପାଇଁ ଘରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମନ୍ଦିର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠି ପୂଜାପାଠ ଓ ବିଶେଷ ଆୟୋଜନ କରାଯାଉଛି। ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ର ଅକ୍ଟୋବର ୧୧ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦ରେ ବିଜୟାଦଶମୀ ସହ ଶେଷ ହେବ।
ନବରାତ୍ରର ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ : ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ନବରାତ୍ର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ପର୍ବ। ‘ନବ’ ଅର୍ଥ ନଅ ଏବଂ ‘ରାତ୍ର’ ଅର୍ଥ ରାତି। ଏହି ନଅ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ନଅଟି ରୂପକୁ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏହି ପର୍ବ ଶକ୍ତି, ସାହସ, ଜ୍ଞାନ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ନାରୀଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ପରିଚିତ। ପୌରାଣିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ, ମା’ ଦୁର୍ଗା ମହିଷାସୁର ନାମକ ଅସୁରକୁ ପରାସ୍ତ କରି ଧର୍ମର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ନବରାତ୍ରକୁ ଅନ୍ୟାୟ ଉପରେ ନ୍ୟାୟ ଏବଂ ଅସତ୍ୟ ଉପରେ ସତ୍ୟର ବିଜୟର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
ଘଟସ୍ଥାପନା ସହ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା : ନବରାତ୍ରର ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ଘଟସ୍ଥାପନା ବା କଳସ ସ୍ଥାପନାର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ଭକ୍ତମାନେ ଘର ଓ ପୂଜାସ୍ଥଳକୁ ପରିଷ୍କାର କରି ମା’ଙ୍କୁ ଆବାହନ କରନ୍ତି। ପୂଜାରେ କଳସ, ନଡ଼ିଆ, ଆମ୍ବପତ୍ର, ଫୁଲ, ଦୀପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ପାତ୍ରରେ ମାଟି ରଖି ଯବ ବିହନ ବୁଣାଯାଏ। ନଅ ଦିନ ଧରି ଏହାର ଅଙ୍କୁରୋଦ୍ଗମକୁ ଶୁଭ, ଉର୍ବରତା ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।
ନଅ ଦିନରେ ମା’ଙ୍କ ନଅଟି ସ୍ୱରୂପର ପୂଜା :
ନବରାତ୍ରର ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ମା’ ଶୈଳପୁତ୍ରୀଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ। ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି, ପ୍ରକୃତି ଓ ନୂତନ ଆରମ୍ଭର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ମାନାଯାଏ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ – ମା’ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ
ତପସ୍ୟା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସଂଯମ ଓ ନିଷ୍ଠାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ମା’ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀଙ୍କ ଆରାଧନା କରାଯାଏ।
ତୃତୀୟ ଦିନ – ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା
ସାହସ, ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ବିଜୟର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ଚତୁର୍ଥ ଦିନ – ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡା
ସୃଷ୍ଟି, ଶକ୍ତି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡାଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ମାତୃତ୍ୱ, ସ୍ନେହ, କରୁଣା ଓ ସନ୍ତାନର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମା’ ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କ ଆରାଧନା କରାଯାଏ।
ଷଷ୍ଠ ଦିନ – ମା’ କାତ୍ୟାୟନୀ
ସାହସ, ପରାକ୍ରମ ଓ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ମା’ କାତ୍ୟାୟନୀଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ସପ୍ତମ ଦିନ – ମା’ କାଳରାତ୍ରୀ
ଭୟ ଓ ଅନ୍ଧକାରରୁ ମୁକ୍ତି, ସାହସ ଓ ଅଶୁଭ ଶକ୍ତିର ବିନାଶର ପ୍ରତୀକ ହେଉଛନ୍ତି ମା’ କାଳରାତ୍ରୀ।
ଅଷ୍ଟମ ଦିନ – ମା’ ମହାଗୌରୀ
ପବିତ୍ରତା, ଶାନ୍ତି, କ୍ଷମା ଓ କରୁଣାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ମା’ ମହାଗୌରୀଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ନବମ ଦିନ – ମା’ ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀ
ଜ୍ଞାନ, ସିଦ୍ଧି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଓ ଶୁଭଫଳର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ମା’ ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରା, ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ର ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୀତିନୀତିରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଗୁଜରାଟ: ଗର୍ବା ଓ ଡାଣ୍ଡିଆ ନୃତ୍ୟରେ ଉତ୍ସବମୁଖର ହୋଇଉଠେ ବିଭିନ୍ନ ସହର। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ: ଦୁର୍ଗାପୂଜାର ଆକର୍ଷଣୀୟ ମଣ୍ଡପ, ମା’ଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ପାରମ୍ପରିକ ପୂଜା ଉତ୍ସବର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ହୋଇଥାଏ।
ଉତ୍ତର ଭାରତ: ଉପବାସ, ଦୁର୍ଗାପୂଜା, ରାମଲୀଳା ଓ ବିଜୟାଦଶମୀର ବିଶେଷ ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ। ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ: ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ପାରମ୍ପରିକ ପୁତୁଳା ସଜା, ବିଶେଷ ପୂଜା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହୁଏ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ନବରାତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ୱ : ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରକୁ ନେଇ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଯାଏ। ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକରେ ପୂଜାପାଠ, ଚଣ୍ଡୀପାଠ, ହୋମଯଜ୍ଞ ଓ ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳନ ଭଳି ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଆୟୋଜିତ ହୁଏ। ବିଶେଷକରି କଟକ, ଭୁବନେଶ୍ୱର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୁର୍ଗାପୂଜାର ଆୟୋଜନ ଓ ମଣ୍ଡପ ସଜାକୁ ନେଇ ଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ ରହିଥାଏ। ମା’ଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ କରିବା ସହ ପରିବାରର ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଲୋକେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।
ନବରାତ୍ର କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ପର୍ବ ନୁହେଁ; ଏହା ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ, ସଂଯମ ଓ ମାନବିକତାର ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ମନେ ପକାଇଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଅନେକ ଭକ୍ତ ଉପବାସ ରଖିବା ସହ ଧ୍ୟାନ, ଜପ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ, ଦୟା ଓ ସହଯୋଗର ମନୋଭାବ ରଖିବା ମଧ୍ୟ ଏହି ପର୍ବର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ସନ୍ଦେଶ।
ଅକ୍ଟୋବର ୨୦ରେ ବିଜୟାଦଶମୀ : ନଅ ଦିନର ପୂଜା ଓ ଆରାଧନା ପରେ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦ ତାରିଖରେ ବିଜୟାଦଶମୀ ବା ଦଶହରା ପାଳନ କରାଯିବ। ଏହି ଦିନକୁ ଧର୍ମର ବିଜୟ, ଅଧର୍ମର ପରାଜୟ ଓ ନୂତନ ଆଶାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଆଜିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ର ଅବସରରେ ସାରା ଦେଶରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଆରାଧନାରେ ଭକ୍ତିମୟ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ମା’ଙ୍କ ନଅଟି ସ୍ୱରୂପର ପୂଜା ମାଧ୍ୟମରେ ଭକ୍ତମାନେ ଶକ୍ତି, ସାହସ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି କାମନା କରୁଛନ୍ତି। ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ କୃପା ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନରେ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ଭରିଦେଉ—ଏହା ହିଁ ଏହି ପବିତ୍ର ପର୍ବର ପ୍ରାର୍ଥନା।
ଜୟ ମା’ ଦୁର୍ଗା! ଜୟ ମା’ ଜଗତଜନନୀ!
