ସମୀକ୍ଷା ବ୍ୟୁରୋ ନ୍ୟୁଜ / ଭୁବନେଶ୍ୱର:
ବର୍ତ୍ତମାନ ଧାନ ଚାଷରେ ରୋଗ ଓ ପୋକ ନିରୀକ୍ଷଣ ବହୁତ ଜରୁରୀ। ଓଡ଼ିଶାର କୃଷି ବିଭାଗର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଧାନରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଇପାରେ। ଧାନର ମୁଖ୍ୟ ପୋକ
ବ୍ରାଉନ୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ହପର୍ (BPH) – ଗଛର ତଳ ଭାଗରୁ ରସ ଶୋଷି ଗଛକୁ ଦୁର୍ବଳ କରେ।
ଷ୍ଟେମ୍ ବୋରର୍ – ଗଛର କାଣ୍ଡ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ମଝି ଶୀଷ ଶୁଖାଇଦିଏ।
ଗ୍ରୀନ୍ ଲିଫ୍ ହପର୍ – ପତ୍ରରୁ ରସ ଶୋଷିବା ସହ କେତେକ ରୋଗ ବିସ୍ତାର କରିପାରେ।
ସ୍ୱାର୍ମିଂ କ୍ୟାଟରପିଲର୍ – ବିଶେଷକରି ଭାରି ବର୍ଷା ପରେ ଦଳବଦ୍ଧ ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରେ।
ବିଶେଷ ସତର୍କତା: ଅତ୍ୟଧିକ ଘନ ରୋପଣ, ଅଧିକ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ସାର ଏବଂ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପାଣି ଦେବା BPH ଆକ୍ରମଣ ବଢ଼ାଇପାରେ। ତେଣୁ ନିୟମିତ ଭାବେ କ୍ଷେତ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଭଲ।
ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାର ଧାନ ଚାଷ ପାଇଁ ରୋଗ–ପୋକ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ବିଶେଷ ଜରୁରୀ। ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ e-Pest Surveillance ପୋର୍ଟାଲରେ ଧାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୋଗ–ପୋକ ପରାମର୍ଶ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଏ।
🔴ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ସମସ୍ତ ପୋକର ପ୍ରକାର ଭେଦ
- କାଣ୍ଡବିନ୍ଧା ପୋକ (Stem Borer)
ଗଛର କାଣ୍ଡ ଭିତରେ ଲାର୍ଭା ରହି କ୍ଷତି କରେ।
ଗଛ ବଢ଼ିବା ସମୟରେ Dead Heart ଦେଖାଯାଇପାରେ।
ଶୀଷ ବାହାରିବା ପରେ White Ear Head ହୋଇ ଶୀଷରେ ଧାନ ଭରେ ନାହିଁ। - ବ୍ରାଉନ୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ହପର୍ (BPH)
ଗଛର ତଳ ଭାଗରୁ ରସ ଶୋଷେ।
ଆକ୍ରମଣ ବଢ଼ିଲେ ଧାନ ଗଛ ଗୋଛାଗୋଛା ହୋଇ ଶୁଖିପାରେ।
ଅଧିକ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍, ଘନ ଚାଷ ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ପାଣି ଜମିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସମସ୍ୟା ବଢ଼ିପାରେ। - ଲିଫ୍ ଫୋଲ୍ଡର୍ / ପତ୍ର ମୋଡ଼ା ପୋକ
ପତ୍ରକୁ ମୋଡ଼ି ଭିତରୁ ସବୁଜ ଅଂଶ ଖାଏ।
ପତ୍ରରେ ଧଳା ଧଳା ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଇପାରେ।
📌ଧାନର ମୁଖ୍ୟ ରୋଗ..
- ବ୍ଲାଷ୍ଟ୍ (Blast)
ପତ୍ରରେ ଛୋଟ ଦାଗ ହୋଇ ପରେ ବଡ଼ ହୋଇପାରେ।
ଶୀଷ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ଉପରେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ। - ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆଲ୍ ଲିଫ୍ ବ୍ଲାଇଟ୍ (BLB)
ପତ୍ରର ଧାର ବା ମୁଣ୍ଡରୁ ହଳଦିଆ/ଶୁଖିଲା ଦାଗ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ।
ବର୍ଷା ଓ ପବନ ସହିତ ଏହା ଛଡ଼ିପାରେ। - ଶୀଥ୍ ବ୍ଲାଇଟ୍ (Sheath Blight)
ପାଣି ନିକଟରେ ଥିବା ଗଛର ତଳ ଶୀଥରେ ଦାଗ ଦେଖାଯାଏ।
ଘନ ରୋପଣ ଓ ଅଧିକ ଆର୍ଦ୍ରତାରେ ରୋଗ ବଢ଼ିପାରେ।ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ଜରୁରୀ କଥା
ପ୍ରତି ୨–୩ ଦିନରେ କ୍ଷେତ ଭଲଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
କେବଳ ପୋକ ଦେଖିଲେ ତୁରନ୍ତ କୀଟନାଶକ ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଆକ୍ରମଣର ମାତ୍ରା ଓ ଅଧିକୃତ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ ପଦକ୍ଷେପ ନିଅନ୍ତୁ। ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବରେ ଏକାଧିକ ଔଷଧ ମିଶାଇ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
କୀଟନାଶକ/ଫଙ୍ଗିସାଇଡ୍ ବ୍ୟବହାର ଦରକାର ହେଲେ ଲେବେଲ୍ରେ ଥିବା ଧାନ ପାଇଁ ଅନୁମୋଦିତ ମାତ୍ରା ଓ ସୁରକ୍ଷା ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ।
