ସମୀକ୍ଷା ବ୍ୟୁରୋ ନ୍ୟୁଜ / ଭୁବନେଶ୍ୱର:
ଭାରତରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ, ରାଜନୈତିକ ଦଳର ବଡ଼ ନେତା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ହାଇପ୍ରୋଫାଇଲ୍ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ତେବେ ଏହି ସୁରକ୍ଷା କେବଳ ଭାରତୀୟ ସେନା ବା ଆର୍ମି ହାତରେ ନଥାଏ। ଏଥିପାଇଁ ଦେଶରେ ଅନେକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀ ଓ ପୋଲିସ ବ୍ୟବସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ।
୧. SPG – ସ୍ପେଶାଲ ପ୍ରୋଟେକ୍ସନ ଗ୍ରୁପ୍
SPG (Special Protection Group)
ଏହା ଭାରତର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀ। ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନିକଟତମ ସୁରକ୍ଷା ଦାୟିତ୍ୱ ଏହି ବାହିନୀ ଉପରେ ରହିଥାଏ। ଏହା ୧୯୮୫ ମସିହାରେ ଗଠନ ହୋଇଥିଲା।
୨. NSG – ନ୍ୟାସନାଲ ସିକ୍ୟୁରିଟି ଗାର୍ଡ
NSG (National Security Guard)
ଏହା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀ। ଦେଶରେ ଗୁରୁତର ସୁରକ୍ଷା ସଙ୍କଟ ଓ ଆତଙ୍କବାଦ ବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏହାର ଭୂମିକା ରହିଛି। କେତେକ VIP ସୁରକ୍ଷା ଦାୟିତ୍ୱରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା।

୩. CRPF – ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ରିଜର୍ଭ ପୋଲିସ ଫୋର୍ସ
CRPF (Central Reserve Police Force)
କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀ ଭାବେ CRPF ଅନେକ ମନ୍ତ୍ରୀ, ସାଂସଦ, ରାଜ୍ୟର ନେତା ଓ ଅନ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥାଏ।
୪. CISF – ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଆଲ ସିକ୍ୟୁରିଟି ଫୋର୍ସ
CISF (Central Industrial Security Force)
ଏହି ବାହିନୀ ବିମାନବନ୍ଦର, ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସରକାରୀ ସଂସ୍ଥାର ସୁରକ୍ଷା ସହିତ କେତେକ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ତୁଲାଇଥାଏ।
୫. Z+, Z, Y+, Y ଓ X ସୁରକ୍ଷା କ’ଣ?
ଭାରତରେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରତି ବିପଦର ଆକଳନ ଅନୁସାରେ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହୋଇଥାଏ।
Z+ ସୁରକ୍ଷା: ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ସୁରକ୍ଷା।
Z ସୁରକ୍ଷା: ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ସୁରକ୍ଷା।
Y+ ସୁରକ୍ଷା: ମଧ୍ୟମରୁ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ସୁରକ୍ଷା।
Y ସୁରକ୍ଷା: ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିପଦ ଅନୁସାରେ ସୁରକ୍ଷା।
X ସୁରକ୍ଷା: ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ ସୀମିତ ସୁରକ୍ଷା।
ଏହି ବର୍ଗୀକରଣ ସରକାରୀ ବିପଦ ଆକଳନ ଆଧାରରେ ହୋଇଥାଏ।
୬. ନେତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା କିଏ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି?
କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଗୁଇନ୍ଦା ସଂସ୍ଥାର ସୂଚନା, ବିପଦର ସ୍ତର ଓ ସରକାରୀ ସମୀକ୍ଷା ଆଧାରରେ ସୁରକ୍ଷା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଏ। ରାଜ୍ୟସ୍ତରରେ ସ୍ଥାନୀୟ ପୋଲିସ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଭାଗ ନେଇଥାଏ। ହାଇପ୍ରୋଫାଇଲ୍ ନେତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା କେବଳ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ବାହିନୀର ଦାୟିତ୍ୱ ନୁହେଁ। SPG, CRPF, CISF, NSG ଓ ରାଜ୍ୟ ପୋଲିସ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍ଥା ନିଜ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା: SPG ହେଉଛି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନିକଟତମ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବାହିନୀ; ଏହା ଭାରତୀୟ ସେନା (Army) ନୁହେଁ।






